Phil van Deijk
Magnepan MG 12 luidsprekers
Eindelijk eens in huis
Mijn
eerste kennismaking met de luidsprekers van Magnepan dateert van ongeveer
12 jaar geleden in de winkel van Theo Pruys in Amsterdam. Ik weet het nog
als de dag van gisteren. Grote, zwarte, platte luidsprekers opgesteld in
een flinke luisterruimte en aangestuurd met topapparatuur. Een voor/
eindversterker combinatie van Cello, op zijn beurt gevoed door een
cd-speler van het fameuze buizenmerk Jadis. De cd-speler had zo’n
space-achtig uiterlijk dat alleen dat al bewondering opwekte. Ik heb die
dag diverse soorten muziek beluisterd bij Theo maar vooral de cd van
Jurrasic Park is in mijn gedachten blijven hangen. De imposante weergave
van het gestamp van de dinosaurussen, de rust en de autoriteit die
weergegeven werd, in één woord fantastisch. Dat audio beeld is mij zo goed
bijgebleven dat het nog regelmatig terug wordt opgeroepen. Zoals u
wellicht weet stonden de Magnepan's op de VAD show van november 2001 in de
demonstratieruimte van Audionord weer schitterend te spelen. Dit maal
aangedreven met de fameuze Gamut versterkers. De herinneringen en kriebels
van weleer kwamen spontaan naar boven en vormden de basis om een set
Magnepan's voor Hifi.nl te bespreken. Blij was ik dan ook dat Giap Tan van
Audionord een setje, zij het wat kleinere Magnepan’s, bij mij af kwam
leveren.
Het Magnepan principe en de MG 12
Afgeleverd is een MG 12 die een verkoopwaarde heeft van 2390 euro per
paar.
Voor wie Magnepan nog niet kent geef ik eerst een korte
introductie van het principe en het aparte uiterlijk. Magnepan’s zijn geen
gewone conus luidsprekers maar magnetostaten. Dit type luidspreker is
altijd vrij groot en ondiep (de MG 12 meet 125 cm hoog en 40 cm breed maar
is slechts 4 cm diep) en daarom vallen zij in de woonkamer niet eens
zoveel op. Aan de onderzijde treffen we twee L-vormige beugels aan die
naar achteren wijzen zodat de luidspreker los kan staan. De luidspreker
helt ten gunste van het afstraalgedrag iets achterover. De voor- en
achterkant zijn bekleed met zwart doek en de zijkanten zijn op mijn
exemplaren voorzien van smalle kersenkleurige strookjes hout. Ik moet
zeggen het geheel ziet er eenvoudig doch gelikt uit. De Magnepan’s kunnen
met drie verschillende doekkleuren geleverd worden, zwart, gebroken wit en
grijs (tegen blauw aan). De bijbehorende hout kleuren zijn donkerkers en
zwart of eiken en zwart.
De
werking van Magnepan’s is totaal afwijkend van conus speakers. De
luidspreker is opgebouwd rond een geperforeerde stalen plaat. Voor deze
geperforeerde stalen plaat bevindt zich een membraan (mylar-folie). Op de
stalen plaat zijn lange magneten verticaal bevestigd, (bijna) over de
gehele lengte van de speaker met een onderlinge afstand van ongeveer 2 mm.
Op het membraan zelf is als een soort printbaan geleidend materiaal
aangebracht dat tussen de magneten loopt. Het lijkt wel wat op een
ouderwetse plakachterruitverwarming. Een patroon voor het woofer deel en
een andere kleiner patroon voor het hoog. Door de geleidende “printbanen”
loopt de stroom van het audiosignaal van een normale eindversterker. De
interactie die ontstaat tussen de magneten en de wisselstroom in de banen
zorgt dat de folie in beweging komt. Dus net als bij een elektrostaat
raakt een licht membraan in trilling al is hier de manier van aandrijving
eerder zijdelings vergelijkbaar met een dynamische (conus)luidspreker.
Op
de folie van de MG 12 zijn twee secties te herkennen. Eén deel van de
folie geeft het laag weer en het andere deel het midden en hoog (ook bij
de MGSE en MG 16). De grotere en duurdere drieweg-systemen zoals de MG 3.6
en de MG 20.1 geeft een membraan het laag en het midden weer. Het hoog
wordt verzorgd door een bandhogetonenweergever (ribbon-tweeter). Dit soort
tweeters bestaat uit een heel dunne aluminiumfolie (ongeveer 1,5 m lang, 3
mm breed) dat tussen magneten hangt. Door het extreem geringe gewicht
geeft de ribbon ieder zuchtje in de muziek weer. De ribbontweeter is, net
als het magneplanar-principe, gepatenteerd door Magnepan.
In tegenstelling tot de "oer"-Magnepan is er geen draadpatroon meer te
herkennen voor de hoge tonen sectie maar wordt sinds een jaar of tien de
aluminiumfolie van de ribbontweeter op het membraan geplakt (quasi-ribbon)
bij de kleinere modellen MGSE, MG 12 en MG 1.6. De impedantie van een
Magnepan is varieert tussen de 3,6 en 6 ohm. Een vriendelijker luidspreker
voor een eindversterker bestaat (bijna) niet. Magnepan is de enige
fabrikant die full range luidsprekers bouwt volgens het
magneplanar-principe. Andere fabrikanten passen het principe ook toe, maar
dan alleen voor het middengebied en/of voor het hoog.
Zoals u blijkt uit het bovenstaande beschikt Magnepan ook nog over
grotere en duurdere modellen. Oplopend in prijs tot 9579 euro per paar
voor de MG 3.6. De absolute top van Magnepan is de MG 20.1 die net als de
MG 3.6 met eiken of kersen afwerking verkrijgbaar is.
Zo heeft u genoeg techno-talk gehad? Omdat een Magnepan zoveel afwijkt
van een conventionele conusluidspreker, wilde ik u de informatie over de
werking van deze luidsprekers niet onthouden. Dus ben ik even iets langer
bij de techniek stil blijven staan dan voor mij gebruikelijk.
Aangesloten
Nadat ik mijn eigen Avalons naar de zijlijn had geschoven, kon de MG 12
op de vrijgekomen plek staan. De eerste luistersessie is met mijn eigen
vertrouwde Audio Research geïntegreerde 2 x 45 watt buizenversterker
gehouden. Als bron mijn Teac loopwerk in combinatie met de Monarchy Audio
dac. Daartussen een Audio Alchemy anti-jitter box. De luidsprekers zijn
niet voorzien van een bi-wire aansluiting en kunnen daarom alleen
single-wire aangesloten worden. Het beste is om de luidsprekerkabels te
voorzien van een banaansteker. Een uiterst klein inbusboutje in de
aansluitklem voorkomt dat de banaanstekers ooit uit de aansluiting zou
kunnen vallen. Na enig schuiven blijkt dat in mijn ruimte de MG 12 op een
afstand van ruim een meter vanaf de achterwand, geheel vrij van de
zijwanden en licht ingedraaid het beste tot zijn recht komt.
Luisteren
Nadat ik de set eerst lekker een tijdje in had laten spelen, ben ik er
eens goed voor gaan zitten met een van mijn favoriete zangeressen Diana
Krall.
Op
de bank gesetteld, de play toets van de cd-speler in gedrukt, kwamen de
eerste tonen uit de luidsprekers. Op dat moment gebeurde er iets
merkwaardigs, ik kreeg een totaal ander beeld dan ik op grond van een
eerdere ervaring met Magnepan verwachtte. Het hoog kwam van links en
rechts buiten de luidsprekers en in het midden zat op een klompje het
laag. Diana zong wel, maar kwam enigszins van twee kanten. De drums,
vooral de hi-hats hoorde ik over de gehele achterwand, van links naar
rechts. Dit was niet wat ik verwachtte en kon ook eigenlijk niet waar
zijn. Ik heb daarna nog snel diverse andere cd’s gedraaid maar het beeld
bleef gelijk. Er ging mij een licht op en ik verwisselde de luidsprekers
zodat de hoogzijde van de luidspreker aan de binnenzijde staat. Opnieuw
naar de bank en weer te luisteren. Zo en dat was me een verandering, niet
langer het hoog aan buitenzijde van de MG 12 gekleefd, niet het laag als
een klomp in het midden. De drums waren tot de juiste proporties
teruggebracht. De puzzelstukjes vielen in elkaar en het was genieten
geblazen. Diana stond daar mooi, met een randje lucht om haar stem, de
drums ver achterin geplaatst en de percussie-instrumenten schuin achter
Diana. Zo herkende ik de cd weer.
De
volgende cd die ik draaide was van een andere favoriete zangeres Cassandra
Wilson. Zij heeft een schitterende cd genaamd Traveling Miles, uitgebracht
met covers van trompetgoeroe Miles Davis. Voor deze cd heeft zij zelf de
teksten geschreven en gezongen. Wil je dat op de muziek van een grootheid
als Miles doen, dan moet je toch wel durf hebben. De mooie donkere, warme
stem van Cassandra over de Magnepan’s laat je kippenvel krijgen, zeker bij
het nummer Time After Time, dat eerder al eens door Cindy Lauper ten
gehore is gebracht. Cassandra zingt hier met grote ingetogenheid en veel
emotie. Dat het ook anders kan laat zij samen met Angelique Kidjo op het
speelse nummer VooDoo Reprise horen. De lol en de fun die de dames hier
hebben, dit is gewoon puur genieten. Voor stemweergave doen de Maggie’s
het fantastisch. Ook met de inmiddels befaamde cd van Patricia Barber die
schel, kaal en hard kan klinken op mindere apparatuur. Zo niet met
Maggie’s, mooi vol en fraai in de ruimte neergezet. Om te bezien hoe het
met de laagweergave gaat heb ik onder meer de cd van Spiritchaser van Dead
Can Dance erbij gehaald en The Book Of Secrets van Loreena McKennitt. Het
laag wordt door de MG 12 voldoende strak en diep weergegeven en behoudt
daarbij een zekere rust, die heel anders is dan bij conusluidsprekers. Het
geluid is homogeen en ik heb geen duidelijke frequentieovergangen waar
kunnen nemen tussen het laag/hoog. Het geluid is heel schoon, rustig,
transparant en laat nergens enige vorm van stress horen.
Al na gelang ik meer zeer verschillende soorten cd’s ging draaien ben
ik kwaliteiten van deze Maggie’s steeds hoger gaan waarderen dan ik al
deed. In combinatie met de Audio Research vormen de Maggie’s een set die
zo heerlijk makkelijk speelt. Alles gaat even soepel en vloeiend, je denkt
haast dat zij voor elkaar geschapen zijn. Ik bedacht de cd van Duke
Ellington te draaien die op bepaalde systemen nog wel eens gestrest wil
klinken. Ik heb het dan over de cd Collages, geremastered van de originele
master-tape in 192Khz/24Bit. Voornamelijk groot orkestraal werk op de
Maggie’s lekker weergegeven met voldoende drive en autoriteit. Het systeem
loopt nooit vast. Het geluid van de Magnepan’s kun je omschrijven als zeer
schoon zonder klankkast kleuring. Sterker nog, hoe verder je de volumeknop
opendraait des te luider het gaat klinken. Ik zeg hier met opzet luider
omdat dit niet verward mag worden met hardheid of schelheid, want die
eigenschappen kent het systeem totaal niet. Ook voel je de druk uit de
luidsprekers naar je toe komen. Een bijzondere gewaarwording voor dit type
luidspreker en helemaal in deze prijsklasse.
Na geruime tijd naar de Audio Research/Magnepan combinatie geluisterd
te hebben werd het tijd voor een andere vorm van versterking. Snel heb ik
in mijn Creaktiv audiorack een fabelachtig mooi klinkende Audio Research
LS 22 voorversterker neergezet. Aangesloten met een set Siltech interlinks
op twee losse eindtrappen van Monarchy Audio, de SE 100 Delux. Die samen
voorzien in een stevige 2 x 100 watt klasse A. Deze werden op hun beurt
verbonden middels Supra luidsprekerkabel met de MG 12. Ik kan met dit
versterkertrio de MG 12’s ruim van de achterwand in de woonkamer
neerzetten. Met ruim bedoel ik dan een afstand van bijna twee meter. Dat
komt de diepte plaatsing ten goede terwijl de laagweergave fraai, diep en
strak overeind blijft staan. Deze set heeft meer vermogen dan mijn
geïntegreerde versterker en dat is voornamelijk in het laag merkbaar. Het
was al niet slecht, maar op deze combinatie klinkt het allemaal een
fractie strakker en dieper. Maar gezien de extra uitgave mag dat ook wel,
deze set is bijna twee maal zo duur als de CA-50.
Al
met al sta je verstelt hoe diep het laag bij een magnetostaat kan gaan en
daarbij ook goed gedefinieerd blijft. Ik heb de Original Master Recordings
op het MF/SL label Exodus van Bob Marley uit de kast getrokken. De cd
kenmerkt zich door de diepe basweergave veroorzaakt op een wereldberoemde
elektrische Fender bas. Aston Barrett alias “Familieman”, die op deze cd
de Fender bespeelt staat mooi schuin achter Bob te ronken en te knorren
zoals alleen een Fender dat kan doet. Het achtergrondkoortje links- en
rechtsachter Bob, de percussie mooi en los in de ruimte. Direct om de
instrumenten hangt een luchtbel en tevens is de aanzet en het uitsterven
van instrumenten goed te volgen.
Aansluitend op deze lekker klinkende cd Circus en Five van Lenny
Kravitz gedraaid. Hier op speelt Henry Hirsch op een Fender-Rhodes en de
overeenkomst is goed te horen, lekker klinkend en enigszins vervormd, als
ik dat zo uit mag drukken. Is het u wel eens opgevallen dat op de
laatstgenoemde cd van Lenny, tijdens het nummer Thinking Of You, als
percussie-instrument gebruik wordt gemaakt van het beroemde groene export
bierflesjes van Heineken? Ik ben benieuwd of er verschil zit tussen een
groen Heinekenflesje of een bruin Amstelflesje. Wie het weet mag het
zeggen (en dan bedoel ik niet het verschil in smaak van het bier). Lenny
maakte op zijn vroeger opgenomen cd’s gebruik van buizenapparatuur, maar
is daar tijdens zijn latere cd’s op teruggekomen. Jammer eigenlijk want
het gaf zo’n geheel eigen sound.
Van een geheel ander kaliber maar daarom niet minder mooi is Janis Ian.
In de cd-speler haar Breaking Silence op het 24 karat Gold Analogue
Productions label. Het mooie, sfeervolle en ingetogen nummer Some People
Lives evenals de rockachtige, harde nummers zoals This Train Still Runs en
Breaking Silence worden ook als zodanig weergegeven. Door Doug Sax is bij
zijn remastering veel gebruik gemaakt van buizenapparatuur en dat geeft
toch net dat beetje extra sfeer.
Op de valreep kwam ook nog het kleine broertjes, de SM-70’s, van
Monarchy Audio binnenwaaien. Deze namen op hun beurt de plaats in van
grote broers SE-100 Delux. Het zijn stereo eindversterkers van elk 2 x 25
watt die tot een monoblok geschakeld kunnen worden waarna zij 1 x 70 watt
klasse A af kunnen geven. De versterkers zijn gebalanceerd aangesloten op
de Audio Research LS 22 voorversterker. Tijdens het luisteren met deze
twee monoblokjes lieten de Magnepan’s horen dat zij toch wel wat vermogen
vragen. Als je op normaal geluidsniveau met een kleine bezetting draait
dan is het allemaal heel goed te doen, maar zodra het volumeniveau
opgeschroefd wordt en de bezetting groter wordt, dan neemt de behoefte aan
meer vermogen toe.Het laag en dan met name de kracht in het laag valt
deels weg. Om dat terug te krijgen moest ik de Magnepan’s dichter naar de
muur schuiven tot een afstand van ongeveer 75 cm. Helaas wordt dan
tegelijk de diepte-afbeelding met een paar meter terug gebracht. Waar de
SM-70’s in combinatie met de Magnepan’s echter wel in uitblinken is het
middengebied en het hoog. De set liet een sfeervol, vloeiend en enigszins
warm geluid horen en deed de mindere kwaliteiten in het laag snel
vergeten.
Concluderend
De
Magnepan’s zijn erg fijne luidsprekers om naar te luisteren. Mits aandacht
gegeven aan plaatsing en er met zorg wordt gelet op wat je ervoor hebt
staan (cd/voor-eindversterker). Ze laten de kwaliteiten en eigenschappen
van de bron apparatuur namelijk feilloos horen. Zoek je een sfeervolle en
relaxte weergave met voldoende fundament, autoriteit en drive, gebruik dan
een goede potentievolle buizenversterker. Ga je voor pure kracht met een
dynamische sound dan is de Monarchy Audio SE 100 Delux een prima keus. De
laatste iets minder verfijnt in het middengebied. Gun deze versterkers in
ieder geval een goede (buizen) voorversterker. Dan rest tot slot nog de
meeslepende en emotievolle weergave van de twee tot mono geschakelde
Monarchy Audio SM 70’s. Die combinatie is heel goed toepasbaar mits uw
luister/woonkamer niet supergroot is en u voornamelijk wat kleiner werk
draait. Niet dat de SM 70’s het grote werk niet aankunnen, want ik raakte
nimmer in de problemen wat betreft het vermogen, maar het klinkt iets
ieler in het laag.
Is er dan geen enkel minpunt aan deze luidsprekers? Het enige wat ik
kon ontdekken na zeer kritisch luisteren, is dat de afbeelding van de
instrumenten en stemmen soms te groot is. Maar dat valt echt in het niet
bij de overige prestaties van de Magnepan’s. Zeker met in het achterhoofd
de prijsstelling. Die vind ik met een prijskaartje van 2390 euro per paar
beslist niet te hoog, eerder te laag. Voor een groot gedeelte is de
voordelige prijs te danken aan het feit dat Magnepan dit type luidsprekers
al zo lang maakt. Men heeft inmiddels een zo efficiënt mogelijk
fabricagelijn opgezet waardoor veel geld in de productie is bespaard.
Dankzij vele jaren ervaring kunnen de luidsprekers toch nog altijd
“custombuilt” gefabriceerd worden. Dat zegt ook iets over de kwaliteit en
zorg van de fabrikant van deze luidsprekers. Ik denk dat de Magnepan MG
12, mits door een goede versterker aangedreven, een serieuze instap is in
de High-End wereld. Zonder de gebruikelijke High-End prijs. 
Bent u serieus op
zoek naar een luidspreker in deze categorie, neem de MG 12 dan in uw keuze
mee en beluister ze. Zoals het hoort op de set die ze uiteindelijk aan
gaat sturen. Liefst in uw eigen luister/woonkamer. Dan komt u later niet
voor onaangename verrassingen te staan. Maar misschien wel voor een héél
aangename. The great American sound.
Reacties naar: Philip van Deijk, philip.van.Deijk@hifi.nl
Importeur
Audionord Europe
Postbus 5001
3740 GA
Baarn
Telefoon: 035 5429079
Fax: 035 5429076
E-mail: tankg@worldonline.nl
Website:
http://www.magnepan.com/
| Gebruikte apparatuur: Teac VRDS-7 transport met Peter van Willenswaard modificatie Monarchy Audio M22B dac Audio Alchemy DDE 32+ jitter reductie/upsampling Audio Research CA-50 geïntegreerde buizen versterker Audio Research LS 22 buizen voorversterker Monarchy Audio SE 100 Delux mono-eindversterkers Monarchy Audio SM 70 bridged mono-eindversterkers Avalon Avatar speakers Magnepan MG 12 speakers Interlinks: Monster/MIT/Supra/Gotham LS-kabels: MIT /Supra 2 x 4 mm2 Classic Accessoires: Creaktiv audio meubel, Lapp en rubber netsnoeren |